Łódzki fragment pradoliny warszawsko - berlińskiej to jeden z najciekawszych ornitologicznie obszarów w centralnej Polsce (patrz opisy dolin Neru i Bzury). Poza ptakami lęgowymi można tu spotkać również bardzo liczne stada skrzydlatych wędrowców, odpoczywających w okresie

przelotów. Poniższy tekst omawia liczebność kilku rzadszych gatunków, spośród których część jest lub jeszcze do niedawna była sporą atrakcję dla początkujących ptasiarzy. Mamy nadzieję, że zamieszczone informacje dostarczą wskazówek kiedy i gdzie poszukiwać np. bewików, krzykliwców czy drzemlika.

Pod pojęciem Pradolina, używanym w dalszej części tekstu, rozumiany jest obszar obejmujący dolny bieg Neru i środkowy Bzury. Teren ten ciągnie się równoleżnikowo od miejscowości Dąbie na zachodzie po Sobotę na wschodzie. Obserwacjami objęto również wszystkie leżące w pobliżu kompleksy stawów, czyli: Psary, Borów, Walewice, Sypin, Piątek oraz Rydwan i Okręt.

W tekście wykorzystano w większości dane zebrane przez osoby współredagujące BirdWatcher'a (TiK Musiał, K. Myśliwiec, T. Przybyliński, D. Ziembicki), a ponadto obserwacje innych ptasiarzy publia ponadto obserwacje innych ptasiarzy publikkowane w Biuletynie Faunistycznym Polski Środkowej. Ilustracją do opisu przelotu poszczególnych gatunków są wykresy. Ostateczna liczebność uzyskana dla każdego miesiąca na wykresie jest sumą maksymalnych liczebności stwierdzonych w tymże miesiącu w kolejnych sezonach. Na przykład jeśli w marcu 2006 na terenie Pradoliny zaobserwowano 4, później 10, a na koniec 2 os. łabędzia krzykliwego to do ogólnego podsumowaniu włączono maksymalną liczebność wykazaną w tym okresie czyli 10 os. W ten sposób uniknięto, jak się wydaje, wielokrotnego policzenia tych samych ptaków, z których część mogła przebywać przez dłuższy czas na obszarze objętym obserwacjami. Dotyczy to zwłaszcza łabędzi i zimujących drapieżników.

Łabędź krzykliwy (Cygnus cygnus)

Gatunek ten pojawia się dosyć regularnie w okresie przelotów, zwłaszcza jesiennego, kiedy to w listopadzie notowano do kilkunastu ptaków jednocześnie. W łagodne zimy pojedyncze osobniki próbują przezimować. Spotykany głównie na stawach.

Łabędź czarnodzioby (Cygnus columbianus)

Gatunek ten, do niedawna bardzo rzadki w Środkowej Polsce, stał się w XXI w. jedną ze „specjalności” Pradoliny. Wyraźne dwa szczyty przelotu - wiosenny na przełomie marca i kwietnia oraz jesienny w listopadzie. Największe stada liczyły do 80 os. Zarówno jesienią jak i wiosną zatrzymywał się głównie na stawach, zwłaszcza w Sypinie, Borowie, Psarach i na Rydwanie. Wiosną niewielkie grupki widywano ponadto na rozlewiskach Neru lub Bzury. W czasie łagodnych zim do ~30 ptaków pozostawało na stawach, aż do ich ewentualnego zamarznięcia. Na wykresie prezentowana jest liczebność w pierwszej i drugiej połowie każdego miesiąca.

Bernikla białolica (Branta leucopsis)

Do niedawna również bardzo rzadko widywana, jednak ostatnio stwierdzana częściej. Zdecydowanie najregularniej obserwowana w marcu, rzadziej jesienią. Zazwyczaj przebywała w dużych stadach innych gęsi żerujących na polach bądź wypoczywających na rozlewiskach (wiosną) lub stawach (jesienią). Ulubionymi miejscami przelotnych gęsi są łąki k. Chorzepina i Kosewa w dol. Neru, k. Kter, Siemienic i w ujściu Ochni w dol. Bzury oraz stawy Okręt i Walewice.

Błotniak zbożowy (Circus cyaneus)

Przelotny i dosyć regularnie zimujący drapieżnik, widywany od późnej jesieni do wczesnej wiosny. Najliczniej obserwowany w styczniu i lutym, co częściowo może wynikać z prowadzonych w tych miesiącach intensywnych liczeń ptaków drapieżnych w dol. Bzury. Łatwiejszy do zobaczenia w niezbyt ostre zimy, najczęściej spotykany w okolicach Orłowa, Siemienic i Kter.

Rybołów (Pandion haliaetus)

Spotykany dosyć regularnie w sierpniu i wrześniu, rzadziej wiosną (w kwietniu), do 3 os. jednocześnie. Ptaki obserwowano właściwie na wszystkich kompleksach stawów.

Drzemlik (Falco columbarius)

Spotykany dosyć rzadko ale regularnie w chłodnym półroczu, również w środku mroźnych zim. Obserwowany w wielu miejscach w dol. Bzury, np. kilka razy pod Orłowem.