Położenie: województwo: łódzkie; powiaty: łęczycki, kutnowski, łowicki

Status Ochronny: Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Bzury; teren włączony do sieci Natura 2000 jako część obszaru specjalnej ochrony ptaków - Pradolina Warszawsko-Berlińska (PLB 100001) oraz obszar specjalnej ochrony siedlisk - Pradolina Bzury i Neru (PLH 100006)

Dolina Bzury to teren dobrze znany łódzkim ornitologom od dawna. Najciekawszy jej fragment ciągnie się od Łęczycy na zachodzie po Sobotę i stawy w Walewicach na wschodzie. Do początku lat 80-tych była to jedna z najważniejszych ostoi ptaków wodno-błotnych w Polsce. Niestety, później obszar ten został pocięty siecią  rowów melioracyjnych, co spowodowało jego znaczne osuszenie, a co za tym idzie zubożenie lęgowej awifauny. Ten bardzo niekorzystny stan trwał do początku XXI w. Z czasem rowy zaczęły się trochę zamulać, w ostatnich latach trafiło się kilka mokrych wiosen i ptaki powoli powracają w Dolinę. Część gatunków np. rycyk czy krwawodziób pewnie już nigdy nie osiągną liczebności z lat 70-tych, niemniej Bzura ponownie stała się ciekawym celem wiosennych wypraw. Dodatkowym atutem tego terenu jest obecność kilku dużych kompleksów stawów rybnych (Walewice, Borów, Psary, Rydwan i Okręt), które jeszcze podnoszą jego atrakcyjność dla ptasiarzy.

Awifaunę Doliny (i najlepsze miejscówki, żeby ją podziwiać) najłatwiej scharakteryzować na tle kolejnych pór roku.

Zimą generalnie jest tu cicho i spokojnie. Niemniej rozległe łąki przyciągają sporo ptaków drapieżnych, które czasami zimują tu w znacznej liczbie. Poza obydwoma gatunkami myszołowów zdarzają się jastrzębie, błotniaki zbożowe, bieliki, pustułki i drzemliki, a czasem nawet orły przednie. Najlepszymi miejscami w tym czasie są okolice Kter, Orłowa i Woli Kałkowej.

Wiosną w Dolinę powraca życie. Po śnieżnych zimach, w czasie roztopów pojawiają się rozlewiska, na których odpoczywa sporo gęsi, kaczek, a późną wiosną również siewkowców. Na całe to towarzystwo usiłują polować bieliki i inne drapole. W mokre lata woda utrzymuje się do drugiej połowy maja, do tego momentu rozlewiska podsychają i zarastają roślinnością. Wiosną warto wybrać się do Kter, Siemienic, Orłowa i na stawy, gdyż niektóre z nich, zwłaszcza w Psarach i Borowie, bywają w kwietniu/maju spuszczane, co skutkuje pojawieniem się licznych przelotnych siewek.

Latem okolica zaczyna powoli cichnąć. Większość ptaków wodnych opuszcza dolinę i przenosi się na pobliskie stawy bądź odlatuje stąd zupełnie. Jedyne, czego warto szukać w tym momencie nad Bzurą to świeżo skoszone/koszone łąki, przyciągające sporo drapieżników i bociany. Można wtedy popatrzeć na błotniaki łąkowe, trafiają się orliki, bardzo rzadko kanie i wiele innych pospolitszych gatunków.

Jesień to okres spuszczania stawów rybnych i właśnie one powinny wtedy stanowić główny cel wypraw. Zazwyczaj pracownicy stawów nie mają nic przeciwko wizytom birdwatcherów, chociaż czasami trzeba uważać w Walewicach i na Okręcie. Na największych stawach nocuje sporo gęsi, odpoczywają łabędzie czarnodziobe i krzykliwe oraz trochę późno migrujących siewek. W trzcinach uwijają się wąsatki, a na łąkach zaczynają pojawiać się pierwsze drapole. Stawy są atrakcyjne aż do czasu kiedy zamarzną. W niektóre zimy, jeśli temperatura jest na tyle wysoka, że lód nie skuwa całego lustra wody, sporo ptaków również na nich zimuje. Późną jesienią najfajniejsze są największe zbiorniki, zwłaszcza Okręt. Ciekawie bywa też w Walewicach, a na pozostałych kompleksach może być różnie, jednak jeśli mamy czas warto spróbować zarówno w Psarach jak i w Borowie.

Opisywany fragment Doliny można podzielić na następujące odcinki (wyłuszczając najciekawsze miejscówki):

Sobota - Orłów (ok. 11km): od parku w Sobocie do mostu na Bzurze pod Orłowem - to jeden z dłuższych odcinków na pieszą wycieczkę. W okolicach Soboty warto odwiedzić park dworski z neogotyckim dworkiem. Szczególnie interesująca jest południowo-wschodnia część po lewej stronie rzeki, która zachowała dziki charakter, a meandrująca Bzura i wpadające do niej w tym miejscu strumienie, tworzą niepowtarzalny, magiczny klimat.
Podczas wiosennych roztopów warto zajrzeć w okolice Woli Kałkowej gdzie zatrzymują się migrujące siewkowce i kaczki. Można też na wysokości Gosławic wykręcić na stawy w Borowie.

Orłów - Młogoszyn (ok. 5,5km): do drogi krajowej |702| - gdzieś w połowie odcinka, do Bzury wpada Ochnia, i właśnie w okolicach ujścia Ochni warto wypatrywać wiosną odpoczywających stad gęsi. W tym rejonie znajdują się także las w okolicach Pęcławic i Las Młogoszyński.

Młogoszyn - Ktery (ok. 9km): do lasu w Kterach (włącznie) - najlepsze miejscówki tego rejonu znajdują się pod Młogoszynem, gdzie wiosną odpoczywają kaczki i siewki, natomiast pod Siemienicami i Kterami A (zjazd przed szkołą) można zazwyczaj poprzeglądać żerujące gęsi. Warte odwiedzin są również okolice Lasu Kterskiego, a także położone bardziej na wschód las w rejonie Włostowic-Parceli oraz na południu las w Goślubiu.

Ktery - Łęczyca (ok. 12km): do drogi krajowej |703| na zachodzie i |1| na południu. Ostatni odcinek Bzury w granicach obszaru Natura 2000. Najciekawsze miejsca to okolice Nędzerzewa oraz tereny bliżej Łęczycy od lasu w Kozubach gdzie zaczynają się Łęczyckie “planty” ciągnące się do samej Łęczycy - jedno z ciekawszych miejsc na przeglądanie ptaków drapieżnych w Dolinie.

A oto wybrane, najciekawsze gatunki obserwowane w Dolinie w ostatnich latach:
łabędź czarnodzioby (2005: AiT.Przybylińscy), łabędź krzykliwy (2008: K.Myśliwiec, T.Przybyliński, D. Ziembicki), orzeł przedni (2005: T.Janiszewski, Z.Wojciechowski, R.Włodarczyk, T.Przybyliński, M.Podlaszczuk, S.Dąbrowski), kurhannik (2006: KiT.Musiałowie i inni), bernikla obrożna (2007: T.Przybyliński), bernikla rdzawoszyja (2008: K.Myśliwiec i D.Ziembicki), drzemlik (2005: AiT.Przybylińscy), sokół wędrowny (2005: KiT.Musiałowie, R.Włodarczyk), górniczek (2005: T.Janiszewski), kania ruda (2006: T.Janiszewski, AiT.Przybylińscy), kania czarna (2006: M.Podlaszczuk), orlik krzykliwy (2006: T.Janiszewski, K.Myśliwiec, T.Przybyliński, D.Ziembicki), bekasik (2006: P.Minias).