Położenie: województwo: łódzkie / powiat: kutnowski

Status Ochronny: Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Bzury, część terenu włączona do sieci Natura 2000 jako część obszaru specjalnej ochrony ptaków - Pradolina Warszawsko-Berlińska (PLB 100001)

Ochnia to niewielka rzeka o długości około 48 km. Jest lewym dopływem Bzury, swój początek bierze pod Chodczem i przepływa przez południową część Pojezierza Kujawskiego, Wysoczyznę Kłodawską i Równinę Kutnowską, w województwie kujawsko-pomorskim i łódzkim. Artykuł poświęcony jest Dolinie Ochni w jej końcowym odcinku, to znaczy pomiędzy Kutnem, a Orłowem. Jest to zdecydowanie najciekawszy teren nad Ochnią, to tutaj rzeka staje się najszersza, a tereny przyległe najbardziej rozległe - średnia szerokość Doliny na tym odcinku to około 850m. Krajobraz Doliny stanowi mozaika łąk, pól i torfowisk. Na całej długości opisywanego odcinka do koryta rzeki przylegają półnaturalne, ekstensywnie wykorzystywane łąki, a w wyższych partiach Doliny również pola uprawne i kilka zalesień.

Lata melioracji i zanieczyszczania rzeki przez kutnowski przemysł odcisnęły piętno na krajobrazie doliny i czystości wód. Jednak od końca lat ‘90 ubiegłego wieku i początku nowego - rzeka powraca do życia.

Dolina Ochni nie jest terenem, który tłumnie odwiedzają łowcy rzadkości. Jest to bowiem pomniejsza nizinna rzeczka jakich wiele na śródlądziu. Jednak przez wiele lat obserwacji, które tutaj prowadzimy, widzieliśmy gatunki, których absolutnie nie spodziewaliśmy się tu ujrzeć :) Daje to być może pewien trop dla innych podobnych terenów i dla obserwatorów mieszkających w ich okolicy…

W zależności od jakości zimy :P, wiosenne rozlewiska podtapiają, mniej lub bardziej, przyległe tereny. Często zaczynają się już pod samym Kutnem i ciągną się aż do zlewni rzeki. Największe rozlewiska i jednocześnie najdłużej się utrzymujące, znajdują się między Krzyżanowem, Łękami Kościelnymi, a Orłowem, gdzie Ochnia uchodzi do Bzury. Co ciekawe, na ostatnim odcinku Ochnia jest często ciekawsza niż Bzura w tym samym rejonie - widać to szczególnie w lata suche.

Od wczesnej wiosny można obserwować wędrujące wzdłuż doliny gęsi. Duże stada tych ptaków zatrzymują się głównie między Krzyżanowem, Łękami Kościelnymi, a Orłowem i warto przeglądać stada w poszukiwaniu rzadszych gatunków. Na wiosennych rozlewiskach i na rzece, zatrzymują się również pospolite na przelotach mewy, kaczki i oczywiście siewkowce: batalion (spotykane spore grupy w tym także tokujące samce), kulik wielki, rycyk, oraz pospolitsze.

Nie można nie wspomnieć o drapieżnikach, które spotkamy podczas wiosennych wędrówek: błotniak łąkowy i zbożowy, trzmielojad, a przy odrobinie szczęścia rybołów to te rzadsze gatunki, których możemy wypatrywać w Dolinie.

Gatunki lęgowe dla Doliny i terenów przyległych, to przede wszystkim ptaki pospolite. Do najciekawszych gatunków można zaliczyć kląskawkę, która rozpoczęła swoją ekspansję na początku XXI wieku (1-2 pary) do dnia dzisiejszego (2008) 7 par. Kląskawki można obserwować od marca do października w dolinie (4-5 par) pod Kutnem, jak i w granicach miasta (2 pary). Z gatunków wartych wymienienia gnieżdżą się również: płomykówka (1 para / 2008), pójdźka (1-2 pary / 2007-2008), dzięcioł zielony (1 para / 2005-2007), dzięciołek (1-2 pary / 2006-2007), pustułka (ok. 10 par), błotniak stawowy (1 para / 2004-2007), krwawodziób (3-4 pary / 2004-2005) oraz pospolitsze.

Dolina nabiera uroku szczególnie w tym okresie. Najciekawszym miejscem gdzie gromadzą się ptaki (szczególnie mroźną zimą) jest zrzut wody z oczyszczalni ścieków pod Kutnem na wysokości Zawad. Rzeka w tym miejscu nigdy nie zamarza na odcinku 1-2 kilometrów, to tutaj gromadzą się krzyżówki, perkozki, łyski, łabędzie nieme i inne ptaki z całej okolicy. Koncentracja krzyżówek może sięgać do 3000 sztuk, a wśród nich możemy spróbować wypatrzeć inne, rzadsze gatunki. W ostre, długotrwałe mrozy to jedyne oparzelisko w promieniu wielu kilometrów. Takie skupisko ptaków zachęca skrzydlatych drapieżników do odwiedzin tego rejonu rzeki: pojawiają się tu bieliki, a wśród rarytasów obserwowanych w tym miejscu zimą wymienić należy młodocianego orzeła przedniego (2006).

Dolinę w poprzek przecinają drogi, które w naturalny sposób wyznaczają kolejne odcinki /kwadraty:

Miejski (ok. 6km) - w granicach miasta: od mostu kolejowego przy ulicy Raszewskiej do drogi krajowej |2| Poznań-Warszawa. Teren w sam raz na mały spacer z rodzinką. Poza naszą główną “bohaterką”, nie zabraknie tu innych miejsc, które warto odwiedzić: zalew na “Targowicy”, zagajnik ”na” Józefowie, łąki i nieużytki w rejonie Dybowa i Łąkoszyna, czy kanał burzowy również w dzielnicy Łąkoszyn.

Podmiejski (ok. 4km) - od drogi krajowej |2| Poznań-Warszawa do do mostu w okolicach Wałów (terenowa droga łącząca Wały i Żakowice). Teren staje się bardziej rozległy i wiosną znajdziemy tu pierwsze rozlewiska, na których odpoczywają wędrujące ptaki. Jest tu nasyp kolejowy w rejonie Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej, z którego doskonale widać okolicę i rozlewiska położone pod samym Kutnem. Miejscami wartymi odwiedzenia, są również stare odstojniki przy dawnych Zakładach Metalurgicznych / starej ciepłowni przy krajowej |2| oraz nieużytki-gruzowiska przy ulicy Metalowej. Podążając z biegiem rzeki kolejnymi ważnymi punktami są Folwark Zawady - położony na przeciwko oczyszczalni ścieków - i nieco dalej Folwark Żakowice - zdziczałe fragmenty parku wraz ze stawami i bardzo starym drzewostanem są doskonałym miejscem obserwacji. Zaraz obok znajduje się zrzut wody z oczyszczalni ścieków - to miejsce warto odwiedzić o każdej porze roku, a także: małe prywatne stawy wędkarskie. Nieco powyżej znajduje się stare wysypisko śmieci i las w rejonie Puśników.

Wały-Łęki Kościelne (ok. 6,5km) - od mostu w okolicy Wałów (terenowa droga łącząca Wały i Żakowice) do mostu w Łękach Kościelnych (droga Młogoszyn-Bedlno). W dół rzeki teren staje się coraz bardziej rozległy i jednolity, szczególnie pomiędzy Krzyżanowem, a Łękami - to doskonały obszar na wiosenne eskapady w poszukiwaniu grup batalionów, gęsi, rycyków i innych odpoczywających wędrowców.

Ujscie (Natura 2000) (ok. 4km) - od Łęk Kościelnych do ujścia. To zdecydowanie najciekawszy odcinek Ochni, który warto odwiedzić o każdej porze roku. Wiosną zatrzymują się tu duże stada gęsi i siewkowców, a praktycznie w każdym czasie powinniśmy wypatrywać w tym rejonie skrzydlatych drapieżników. Jednak teren jest tu pocięty przez kanały i powinniśmy trzymać się terenowej drogi przy wschodnim skraju doliny (poniżej Mateuszewa).

A oto wybrane, najciekawsze gatunki obserwowane w Dolinie w ostatnich latach:
orzeł przedni (2006: M.Czajkowski i K.Myśliwiec), orlik krzykliwy (2006: M.Czajkowski i K.Myśliwiec), mewa żółtonoga (2004: M.Czajkowski i K.Myśliwiec), krzyżodziób świerkowy (2004: M.Czajkowski, D. Ziembicki), świergotek rdzawogardły (2005: M.Czajkowski i K.Myśliwiec), sokół wędrowny (2004: D.Ziembicki, 2007: T.Przybyliński), bernikla rdzawoszyja (2008: K.Myśliwiec i D.Ziembicki)